Çınar Park biznes mərkəzi 5-ci bina, 3-cÜ mərtəbə

+994102520651

01 Bloq təfərrüatları

Əlavə 1: Azərbaycanda Balans Forması və Həqiqət

  • 2 iyun 2026
  • 54
Əlavə 1: Azərbaycanda Balans Forması və Həqiqət

Əlavə 1 — mənfəət bəyannaməsinin əsas hissələrindən biridir və müəssisənin maliyyə balansını göstərir. Bu sənəddə şirkətin aktivləri, öhdəlikləri, kapitalı və ümumi maliyyə vəziyyəti əks olunur. Nəzəri olaraq Əlavə 1 müəssisənin real maliyyə portreti olmalıdır. Yəni kassada nə qədər pul var, bank hesabında nə qədər qalıq mövcuddur, şirkətin borcları nə qədərdir, inventar və əsas vəsaitlər hansı vəziyyətdədir — bunların hamısı burada görünməlidir.

Amma Azərbaycanda kiçik və orta bizneslərin böyük hissəsində Əlavə 1-də yazılan rəqəmlər reallığı tam göstərmir. Problem texniki yox, sistem problemidir. Şirkətlərin əksəriyyətində tam uçot sistemi qurulmadığı üçün balans çox vaxt təxmini məlumatlarla doldurulur.

Əsas səbəblərdən biri ERP sisteminin və ya düzgün qurulmuş uçot proqramının olmamasıdır. Bir çox müəssisədə anbar, satış, alış və maliyyə ayrı-ayrı idarə olunur. Məlumatlar vahid sistemdə birləşmədiyi üçün balans dəqiq alınmır. Mühasib məlumatları müxtəlif Excel fayllarından və ya qeyri-dəqiq qeydlərdən topladığı üçün yekun rəqəmlər dəqiq olmur.

Digər problem bəyannamənin formal şəkildə doldurulmasıdır. Mühasiblər əsas diqqəti vergi hesablanan hissələrə yönəldirlər. Əlavə 1 isə çox vaxt əvvəlki ildən köçürülür və ya təxmini rəqəmlərlə doldurulur. Məqsəd sənədi təqdim etmək olur, real maliyyə vəziyyətini göstərmək yox.

Kadr hazırlığının zəifliyi də ciddi problemdir. Bir çox mühasib yalnız vergi hesabatı hazırlamağı bilir. Maliyyə balansı, MHBS standartları, balans strukturu və maliyyə analizi barədə tam bilik olmur. Buna görə də Əlavə 1 texniki sənəd kimi qəbul edilir, maliyyə idarəetmə aləti kimi yox.

Rəhbərliyin nəzarət etməməsi də vəziyyəti daha da zəiflədir. Şirkət rəhbərləri çox vaxt Əlavə 1-ə baxmır, içindəki rəqəmləri analiz etmir və hesabat tələb etmirlər. Mühasib də bunu bildiyi üçün sənəd sadəcə göndərilir və proses bitmiş hesab olunur.

Balansdakı bəzi məlumatlar reallığa uyğun olur. Çünki onları bank və ya vergi orqanı yoxlaya bilir. Məsələn bank hesabındakı qalıqlar, kredit borcları, vergi öhdəlikləri və debitor məlumatları sistemlər vasitəsilə təsdiqlənə bilir. Amma inventar qalıqları, əsas vəsaitlər, istehsal qalığı və təxirə salınmış xərclər kimi məlumatlar çox vaxt təxmini yazılır və ya ümumiyyətlə düzgün hesablanmır.

Bu vəziyyət şirkətlər üçün ciddi problemlər yaradır. Sahibkar real maliyyə vəziyyətini görmür və qərarları düzgün məlumat olmadan verir. Kredit almaq çətinləşir, investor qarşısında etibar azalır və vergi riski artır. Dərin audit zamanı isə bütün balans yenidən yoxlanılır və böyük uyğunsuzluqlar ortaya çıxır.

Ən effektiv həll yolu vahid ERP sisteminin qurulmasıdır. Anbar, satış, alış, bank və maliyyə eyni sistemdə işləməlidir. Bütün əməliyyatlar real vaxtda qeydə alınmalıdır. Bu zaman balans avtomatik və düzgün formalaşır.

Bununla yanaşı mühasiblər yalnız vergi hesabatçısı kimi yox, tam maliyyə mütəxəssisi kimi hazırlanmalıdır. Balansın məntiqini, maliyyə hesabatlarını və beynəlxalq standartları bilməlidirlər.

Rəhbərlik də hesabatlara ciddi yanaşmalıdır. Sahibkar və direktor balansı oxumalı, rəqəmləri analiz etməli və real məlumat tələb etməlidir.

Düzgün balans düzgün qərar deməkdir. Real rəqəmlər olmadan sağlam idarəetmə, inkişaf və maliyyə nəzarəti mümkün deyil.

 

Gəlin sizinlə müzakirə edək
biznes üçün mühasibat xidməti

Əməkdaşlığa hazırsınız?
[email protected]

axtarış
Yuxarı
Corporate Logo Corporate Logo

Ofis ünvanı

Çınar Park biznes mərkəzi 5-ci bina, 3-cÜ mərtəbə

Telefon nömrəsi

+994102520651 +994102520651